Konu: Öz şefkat
Öğrenci: 8-A Zehra Betül UYGUN
Okul Psikolojik Danışmanı: Zehra hoş geldin, nasılsın?
Zehra: İyiyim siz nasılsınız?
Okul Psi. Danışmanı: Ben de iyiyim teşekkür ederim. Bugün seninle bir röportaj çalışması yapacağız, daha önce bahsetmiştim zaten. Öncelikle nasılsın diye sormak istedim. Biraz sohbet edeceğiz aslında, bunu öyle düşünebilirsin. Bunun yanlış ya da doğru bir cevabı yok sadece senin fikirlerini merak ediyorum. Aslında senin özelinde de bütün arkadaşlarının fikirlerine ulaşmak için çalışıyorum. Hazırsan başlayalım?
Zehra: Hazırım.
Okul Psi. Danışmanı: Sence öz-şefkat ne demek? Kendimize iyi davranmak deyince aklına neler geliyor?
Zehra: Kendimi düşünmek, kendimi çok yargılamamak geliyor. Çünkü kendimi yargılarsam inancım kalmayacak ve bu beni kötü etkileyecek. Yani öz şefkat deyince genel olarak aklıma ne olursa olsun kendime gösterdiğim merhamet geliyor.
Okul Psi. Danışmanı: Aynen öyle. Öz şefkat, kişinin zorlandığı, hata yaptığı veya acı verici bir durum yaşadığı anlarda kendisine karşı anlayışlı, nazik ve destekleyici bir tutum sergilemesidir. Bununla bağlantılı bir soru geliyor şimdi. Bir şeyi başaramadığında veya hata yaptığında kendine nasıl davranırsın? O anda kendine neler söylersin?
Zehra: Çok kolay yanlışlar yaptığında kendime kızıyorum. Daha büyük hatalar yaptığımda düzeltmem gerektiğini düşünüyorum. Önce yaptığımı kabul ederim ve kendime bunun normal olduğunu söylüyorum.
Okul Psi. Danışmanı: Çok güzel. Ama senin ifaden ile kolay yanlışlar yaptığımızda da kendimize karşı anlayışlı olmalıyız bence. Peki böyle bir durumda bir arkadaşın aynı şeyi yaşasaydı ona ne söylerdin? ve bu sözleri kendine de söyleyebilir misin?
Zehra: Sen başarırsın senin kapasiten var sen istersen yaparsın derdim. İlk hatanda kendine böyle yaparsan sonra hiç başaramazsın derim. Aynı şeyi kendime de söylerdim. Kendimi üzmem. Çünkü üzersem bir sonraki olayda başaramayacağımı bilirim.
Okul Psi. Danışmanı: Kesinlikle öyle. Bir olay sonucunda kendimize gösterdiğimiz tepki başka bir olaydaki tutumuzu da çok etkileyecektir. Peki üzgün, başarısız veya yorgun hissettiğinde kendini daha iyi hissetmek için neler yaparsın?
Zehra: İlk önce kendimi toplarım. Dinlenirim. Sevdiğim şeyleri yaparım. Kendime vakit ayırmaya çalışırım.
Okul Psi. Danışmanı: O anlarda ihtiyacımız olan şeyde bu aslında. Devam edelim. Sence insanın kendisine karşı anlayışlı olması neden önemli? Bunun günlük hayatımızda bize nasıl bir faydası olabilir?
Zehra: İnsan kendine karşı anlayışlı olması lazım çünkü günlük hayatı olumsuz yöne gider. Örneğin okulda kendimi düşünürsem verimimi düşürür. Kendime anlayış tanımazsam sürekli pişmanlık hissederim bir yerden sonra karşımdakilerde bana öyle davranır. O yüzden önce benim kendime anlayışlı olmam lazım.
Okul Psi. Danışmanı: Kesinlikle öyle. Aslında konudan bağımsız çok güzel bir yere değindin. Kendimize davranışlarımız karşıdaki insanların bize karşı davranışlarını belirlemede oldukça önemli bir etken. O yüzden önce biz kendimize karşı şefkatli olmalıyız. Son olarak, kendine zor bir gününde söylemek istediğin bir cümle olsaydı ne söylerdin?
Zehra: Her zaman yaptın yine yaparsın. Yine toparlarsın.
Okul Psi. Danışmanı: Öz şefkatin öneminin farkında olduğun ve bu konu ile ilgili düşüncelerini benimle paylaştığın için sana teşekkür ederim Zehracığım. Eklemek ya da sormak istediğin bir şey varsa alabilirim.
Zehra: Hayır teşekkür ederim benim için de oldukça keyifli bir sohbet oldu.
Uzman Görüşü:
Kıymetli Anne Babalar,
Öz-şefkat, çocuğun hata yaptığında, zorlandığında veya başarısız olduğunu düşündüğünde kendisine anlayışlı ve destekleyici bir şekilde yaklaşabilmesidir. Bu, çocuğun yaptığı her şeyi doğru bulması ya da kendisini sürekli övmesi anlamına gelmez. Aksine, hatalarını kabul ederken kendisini değersizleştirmeden yeniden deneyebilmesini ifade eder.
Çocuklar zaman zaman “Ben bunu yapamıyorum.”, “Herkes benden daha başarılı.” gibi düşüncelerle kendilerini eleştirebilirler. Öz-şefkat, bu iç sesi daha destekleyici bir hale getirmeyi öğretir. “Şu an zorlanıyorum ama tekrar deneyebilirim.”, “Hata yapmak normal.” veya “Henüz yapamıyorum, öğrenebilirim.” gibi ifadeler çocuğun zorluklarla daha sağlıklı baş etmesine yardımcı olur.
Öz-şefkatin önemli bir parçası da çocuğun duygularını kabul edebilmesidir. Üzgün, öfkeli veya hayal kırıklığına uğramış hissettiğinde bu duyguları hemen ortadan kaldırmak yerine, “Bunun seni üzdüğünü görüyorum.” diyebilmek çocuğa duygularının kabul edilebilir olduğunu gösterir.
Bu süreçte yetişkinlerin kullandığı dil büyük önem taşır. Çocuğun yalnızca sonucunu değil, çabasını, denemesini ve gösterdiği emeği de fark etmek gerekir. “Başardın.” demenin yanında “Zorlanmana rağmen tekrar denemen çok değerli.” gibi ifadeler kullanmak, çocuğun kendisine karşı daha anlayışlı bir tutum geliştirmesine yardımcı olur.
Unutmamalıyız ki çocuklar, kendilerine nasıl davranmaları gerektiğini büyük ölçüde yetişkinleri gözlemleyerek öğrenirler. Bu nedenle onlara verebileceğimiz en önemli mesajlardan biri şudur:
“Hata yapabilirsin, zorlanabilirsin. Önemli olan, tüm bunların içinde kendine iyi davranmayı ve yeniden denemeyi öğrenebilmen.”
Sağlıcakla kalınız…
